Do najciekawszych odkryć  dotychczas poczynionych należą: przebieg muru obronnego na ulicach Basztowej i Żuradzkiej (nic nadzwyczajnego wiadomo, gdzie te mury były i dokładnie tam je odsłonięto), ale ciekawsza jest sprawa z wałem ziemnym, poprzedzającym czas budowy murów - na Basztowej okazało się, że wał miał 7 metrów szerokości u podstawy i zakręcał (lekko odchylał się) w kierunku północnym obejmując łagodnym łukiem teren przykościelny - jest to o tyle interesujące, że miasto lokacyjne miało kształt prostokątny, natomiast wał poprzedzający czas wzniesienia murów obronnych miał kształt owalny. Kolejna rzecz  to uchwycenie śladów  drogi gruntowej, dwie koleiny wzdłuż dzisiejszej ulicy Basztowej, które są (obok odkrytych w podziemiach budynku Floriańska 2 w roku 2001: badania dra Dariusza Rozmusa) najstarszymi śladami dróg i ulic olkuskich - pochodzą z przełomu XIII/XIV wieku. Kolejny element, który powinien zwrócić uwagę PT. czytelników to fakt, że i na ulicy Basztowej i na Żuradzkiej odsłonięto ślady popadania przez Olkusz w ruinę; w pozostałościach fundamentów dawnych kamienic zaobserwowano pęknięcia i ślady prób naprawy murów poprzez dostawianie masywnych przypór, jest to ewidentny dowód na szkody górnicze, przed którymi chroniono się poprzez łatanie powstających dziur za pomocą naszej ulubionej, polskiej metody „jakoś to będzie”

Na Basztowej poza tym odkryto ślady ogrodzenia murowanego, otaczającego w wieku XVII i XVIII teren cmentarza przykościelnego i wyraźnie widać, że jak trzeba było to Kościół powszechny, matka nasza, oddał na rzecz miasta kawałek gruntu, aby ulica Basztowa miała tą szerokość, co obecnie. Fakt zalegania pod dzisiejszą nawierzchnią Basztowej licznych pochówków dawnych olkuszan potwierdzają dziesiątki kości ludzkich wydobytych w trakcie badań.

Na ulicy Żuradzkiej znaleziono 6 żelaznych klamer do spinania drewnianych rur wodociągowych (a może lepiej napisać „akweduktu”, np. „olkuskiego”, brzmi bardziej górnolotnie), co potwierdza znany ze źródeł historycznych fakt, że właśnie przez ulicę Żuradzką dostarczano od drugiej połowy XV w. aż po początek wieku XX wodę do miasta. Ściągano ją ze źródeł położonych na terenie dzisiejszej Czarnej Góry, bowiem wody powierzchniowe na terenie samego miasta Olkusza, położonego w głębokiej, triasowej dolinie, były zatrute związkami ołowiu. Na Żuradzkiej odkryto ślady co najmniej dwóch napraw tego drewnianego wodociągu, które można datować na wiek XVI-XVII.

Relikty ratusza, na jakie natrafiono podczas wstępnej fazy badań, na razie dają tylko możliwość ocenienia, jakich znalezisk można spodziewać się w przyszłości: odsłonięto około 40 metrów kwadratowych z liczącej niemal 600 metrów kwadratowych całej powierzchni zajmowanej kiedyś przez ratusz. Przebadano wyłącznie warstwy z ostatniej fazy użytkowania ratusza czyli z XVIII/XIX wieku, nie dotarto praktycznie do warstw z czasów średniowiecza, które było szczytowym momentem rozwoju miasta. Centralny punkt ówczesnego Olkusza, jakim był ratusz, musi w oczywisty sposób posiadać cechy (i znaleziska, na razie hipotetyczne) o znaczeniu sytuującym go w gronie 6 najważniejszych miast dawnej Polski, co znalazło odbicie w powołaniu przedstawicieli naszego miasta do grona „Sądu 6 miast”. Jeśli chodzi o zabytki ruchome (poza reliktami architektury czyli murami grubymi na około 1,8 m) warto wspomnieć o renesansowych kaflach piecowych z wyobrażeniami postaci ludzkich oraz kilku monetach (denarach jagiellońskich z XV wieku), które są świadectwem znaczącej roli, jaką Olkusz i jego mieszkańcy odgrywali w ówczesnej Polsce.

Z badaniami na terenie ratusza związana jest próba odnalezienia reliktów tzw. wagi miejskiej, niestety ze względu na niedokładność planów z XVIII wieku oraz fakt, że poszukiwania wagi podjęto przed odsłonięciem reliktów ratusza, na razie nie udało się na nią natrafić - możliwe jest podjęcie jeszcze jednej próby po zakończeniu, zadokumentowaniu i opracowaniu wyników badań na ratuszu. W miejscu, gdzie spodziewano się pozostałości wagi miejskiej znaleziono około 20 kamiennych kul armatnich, trzech różnych kalibrów, co świadczy również o znaczeniu jakie Olkusz posiadał w XV-XVI-wiecznej Polsce - wówczas tylko najważniejsze miasta mogły sobie pozwolić na posiadanie broni artyleryjskiej i do tego jeszcze tak zróżnicowanej. wszystkie kule wykonane są z piaskowca parczewskiego, czyli surowca miejscowego, a więc ewidentnie z przeznaczeniem na użytek wewnętrzny, miejski.

Kolejne etapy prac to przede wszystkim odsłanianie pozostałości ratusza na rynku oraz reliktów kościoła Najświętszej Marii Panny w ulicy Augustiańskiej. Prace ziemne o skromnym zakresie przeprowadzone w ulicy Krzywej doprowadziły do odsłonięcia nawarstwień sięgających 2,20 m w głąb, a w ich najniższych warstwach znaleziono ceramikę z XVI wieku, czyli warstwy średniowieczne zalegają jeszcze niżej. Teren dawnej dzielnicy żydowskiej czyli dzisiejsze ulice Augustiańska, Krzywa i Bożnicza z punktu widzenia naukowego rokuje najlepiej dla efektów prac i ich ewentualnego wykorzystania w promocji miasta. Pracami kieruje pani magister Iza Mianowska.

Jerzy Roś