next
pause
play
prev

Aktualności

19.06.2017

Odsłonięto tablicę pamięci olkuskich Żydów

Tablica upamiętniająca olkuskich Żydów została uroczyście odsłonięta na fasadzie olkuskiego Starostwa we wtorek 13 czerwca 2017 r. o 10.00. Odtąd będzie ona przypominać o dokonanej przez Niemców zagładzie Olkuszan Żydowskiego pochodzenia. Uroczystość była centralnym punktem obchodów 75. rocznicy tragicznych wydarzeń z czerwca 1942 roku.

Ściślej mówiąc, tablica „odsłoniła się sama”. Silny wiatr, uniemożliwiający zapalenie +zniczy, zerwał też zasłonę, która miała być uroczyście zdjęta. Tym sposobem, symbolicznie, Ziemia Olkuska sama upomniała się o pamięć swych utraconych mieszkańców.

Przypomnijmy: przed II wojną światową ówczesny Powiat Olkuski zamieszkiwało 4097 Polaków narodowości żydowskiej. Samych tylko Olkuszan wyznania Mojżeszowego mieliśmy w 1939 roku około 3080 (na 11.717 ogółu mieszkańców miasta). Żyli oni na naszej ziemi jako jej pełnoprawni obywatele – do czasu, gdy faszystowski okupant stłoczył ich w olkuskim getcie. 9 czerwca 1942 roku rozpoczął jego tzw. „likwidację”, równającą się wymordowaniu mieszkańców. Żydzi zostali uwięzieni w piwnicy budynku społecznej ubezpieczalni, w którym dziś mieści się Starostwo Powiatowe (dlatego właśnie tu zawisła tablica). Przez dwa dni byli tam przetrzymywani w strasznych warunkach, później z olkuskiego dworca wywieziono ich do hitlerowskich obozów zagłady. Ostatnich olkuskich Żydów, a to ok. 20 rzemieślników pozostawionych w mieście po likwidacji getta, wywieziono do Auschwitz w roku 1943. II wojna światowa odebrała Powiatowi Olkuskiemu ogółem ok. 18 tysięcy mieszkańców, z czego 90% stanowiła ludność żydowska.

W uroczystości odsłonięcia tablicy wzięli udział Starosta Olkuski Paweł Piasny i Wicestarosta Jan Orkisz, Przewodnicząca Rady Powiatu Małgorzata Węgrzyn, Wiceprzewodniczący Dariusz Rzepka, przedstawiciele olkuskiego samorządu miejsko-gminnego: zastępca Burmistrza Bożena Krok oraz Przewodniczący Rady Miejskiej Jan Kucharzyk, księża olkuskich parafii, inicjatorzy zawieszenia tablicy oraz goście zagraniczni. Potomek jednego z wywiezionych, Avi Applestein, wygłosił wspomnienie o wymordowanych i odmówił za nich krótką modlitwę. O historii inicjatywy zawieszenia tablicy mówił Ireneusz Cieślik, autor i współautor kilku książek i wielu artykułów o historii ludności żydowskiej na ziemi olkuskiej, współorganizator przypominającego o losie olkuskich Żydów dorocznego Marszu Pamięci.

Uroczystość kontynuowano w olkuskim Centrum Kultury przy ul. Szpitalnej, gdzie odbyła się konferencja naukowa pod patronatem Burmistrza Olkusza oraz Instytutu Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Sesję rozpoczęły wystąpienia dwojga naukowców z Instytutu Judaistyki UJ. Wykład o autonomii Żydów okresu staropolskiego wygłosił dr hab. Stefan Gąsiorowski, profesor PAN. O sytuacji prawnej Żydów polskich w XIX i XX wieku mówiła dr Hanna Kozińska-Witt. Potem pałeczkę przejęli naukowcy z ziemi olkuskiej. Bogato ilustrowany slajdami referat „Cmentarze żydowskie na ziemi olkuskiej” przedstawił dr hab. Dariusz Rozmus. Interesująca prelekcja pozwoliła słuchaczom zapoznać się nie tylko z żydowską sztuką nagrobkową, ale również z „warsztatem” archeologa, z jego nowoczesnymi metodami pracy. Na koniec Ireneusz Cieślik i Krzysztof Kocjan przedstawili prezentację o zagładzie olkuskich Żydów, pokazując i omawiając aż 29 zachowanych zdjęć dokumentujących tę tragedię.

Konferencji towarzyszyła sprzedaż wydawnictw poświęconych wydarzeniom sprzed 75 lat: reedycji pamiętnika „W tajgach Sybiru” Mosze Bergera (przedwojennego mieszkańca Olkusza, obecnie honorowego obywatela tego miasta), „Olkuski Marsz Pamięci” Ireneusza Cieślika oraz pracy Krzysztofa Kocjana „Zagłada olkuskich Żydów”.

Uroczystości zakończył Marsz Pamięci, który, jak co roku, o godzinie 18.00 wyruszył spod budynku Starostwa Powiatowego w stronę olkuskiego dworca.

powrót do listy

Kalendarium

Grudzień 2017
Pn Wt Śr Czw Pt Sob Nd
27282930123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
1234567
wszystkie wydarzenia